header-bg
Mỹ phẩm thảo dược gia truyền HÒA HIỂN
Hotline

Thống kê truy cập

702028
Hôm nay
Tổng cộng
463
702028

Da cá, da rắn, khô nứt nẻ là bệnh gì?

Cứ vào mùa đông, nhiều người lại khổ sở vì làn da mốc, bong vảy như vảy cá. Dưới đây, các chuyên gia da liễu sẽ "mách" bạn cách để loại bỏ nỗi lo này.

Bệnh da cá là gì?

Bệnh da vảy cá có thể có tính di truyền, hoặc hình thành do hậu quả tiếp xúc với một số tác nhân nào đó (mắc phải).

Túyp di truyền, còn gọi là bệnh da vảy cá bẩm sinh, xuầt hiện lần đầu tiên khi bệnh nhân còn rất trẻ và chiếm khoảng 95% các trường hợp da vảy cá (ichthyosis vulgaris). Là một rối loạn da di truyền trong đó các tế bào da chết tích tụ trên bề mặt của da, tạo thành lớp vảy khô, lớp vảy này khô, dày xắp xếp giống như cấu trúc của vảy cá. Bệnh da cá bẩm sinh có thể chỉ xuất hiện trong thời kỳ thơ ấu, trường thành sẽ hết, tuy nhiên một số trường hợp bệnh phát triển đến hết cuộc đời. Đa số các trường hợp bệnh nhân da cá đều nhẹ, chỉ xuất hiện ở một số vùng da trên cơ thể. Trường hợp nặng bệnh tiến triển toàn thân, hoặc kết hợp với các bệnh ngoài da khác như eczema.

Túyp mắc phải thường hình thành ở tuổi trưởng thành và là hậu quả của một bệnh nội khoa hoặc do dùng một số thuốc men.

benh da ca 2

Ai có nguy cơ?

Da vảy cá (Ichthyosis vulgaris) gặp ở mọi chủng tộc và ở cả hai phái. Ichthyosis vulgaris di truyền gặp khá thường xuyên. Tỷ lệ khoảng 1 trên 250 trẻ em có thể bị ichthyosis vulgaris di truyền. Ngược lại, ichthyosis vulgaris mắc phải khá hiếm gặp và hầu như chỉ thấy ở người lớn.

Đối với bệnh da vảy cá di truyền, thường thì ít nhất một trong hai người thân sinh ra bệnh nhân cũng bị da khô có vảy lúc còn bé. Bệnh di truyền theo gen trội (autosomal dominant), nghĩa là mỗi trẻ từ cha mẹ bị bệnh có 50% nguy cơ bị ichthyosis vulgaris.

Triệu chứng và dấu hiệu:

Người bị bệnh da cá thì cơ chế loại bỏ, tái tạo các tế bào của da bị chậm lại. Ở người bình thường những tế bào da bị lão hóa sẽ tự bong ra ngoài, còn ở những người bị bệnh da cá, tế bào chết sẽ tích tụ ngày một nhiều (mãn tính) trên bề mặt da như hình vảy cá. Bệnh thường có biểu hiện nặng vào mùa đông, trời hanh khô.

- Da khô, đóng vảy.

- Các vảy trong bệnh ichthyosis vulgaris có kích thước từ 1–10 mm và có màu sắc từ trắng đến xám hoặc nâu. Vảy sẽ đậm hơn ở những người có da sậm màu. Chân thường bị nhiều hơn tay. Các rãnh ở lòng bàn tay và lòng bàn chân thường hằn rõ và nứt khi thời tiết lạnh. Tuy nhiên bệnh sẽ bớt khi khí hậu ấm và ẩm hơn.

- Vẩy thường xuất hiện nhiều ở mặt trước cẳng chân (mặt duỗi), mặt sau tay (mặt duỗi), da đầu, lưng, trán và má, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Các vị trí trên cơ thể sau đây thường ít bị tổn thương hơn: mặt, phía trước cổ, bụng, các nếp xếp ở trước cẳng tay (mặt gấp của cẳng tay), nếp xếp sau gối (mặt gấp của cẳng chân).

- Ngứa da.

- Quy mô đa giác hình trên da.

- Da khô nghiêm trọng.

- Da dày hơn bình thường.

Nguyên nhân gây bệnh da cá:

- Yếu tố di truyền là chủ yếu.

- Do mắc các bệnh rối loạn khác trên da như á sừng, eczema...Da vảy cá di truyền (hereditary ichthyosis) và mắc phải (acquired ichthyosis) giống nhau về hình thức và đều gây ngứa. Tuy nhiên, dạng mắc phải xảy ra ở những bệnh nhân có những bệnh lý về nội khoa, bao gồm:

+ Dinh dưỡng kém.

+ Nhiễm trùng, như bệnh phong (Hansen) hoặc HIV/AIDS.

+ Bệnh nội tiết, như bệnh của tuyến giáp hoặc tuyến cận giáp.

+ Bệnh sarcoid (sarcoidosis).

+ Ung thư, như lymphoma hoặc đa u tủy (multiple myeloma).

+ Dùng một số thuốc, như nicotinic acid, cimetidine, và clofazimine.

- Do yếu tố thời tiết. Thời tiết là một trong tác nhân hàng đầu tác động lên da do nhiệt độ giảm, ánh sáng và độ ẩm, gió xuống thấp tác động lên da khiến da bị đứt liên kết keratine, da bị thiếu dinh dưỡng, bong vẩy sừng. Tùy cơ địa từng người mà da có các mức độ khô nặng, nhẹ khác nhau. Những người vốn thuộc cơ địa da khô thì sẽ bị nặng hơn so với những người có làn da bình thường.

Đặc biệt, những người mắc bệnh da cá sẽ càng nặng hơn do chức năng tiết mồ hôi và chất nhờn trên da giảm rõ rệt so với người bình thường. Khi trời trở lạnh thì vảy cá sẽ lộ ra rõ rệt hơn - da đóng vảy như da cá. Nhẹ thì da khô ráp, róc vảy mỏng. Nặng thì toàn thân da khô ráp, nổi vảy giữa các khe ngang dọc như da rắn, màu nâu xám. Nếu người bệnh gãi, chà xát mạnh rất dễ bị trầy xước, nhiễm khuẩn. Bệnh thường giảm bớt khi thời tiết nắng ấm.

benh da ca 3

Khi nào cần đi khám bệnh?

- Khi da vẫn tiếp tục bị khô và đóng vảy dù đã bôi thuốc làm ẩm da mỗi ngày, cần phải đi khám chuyên khoa.

- Nên đi khám bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác và điều trị thích hợp khi tình trạng da khô và đóng vảy không cải thiện dù đã bôi thuốc làm ẩm da ngày 2-3 lần.

Các phương thức điều trị:

- Để điều trị bệnh da khô vảy cá, thầy thuốc có thể chỉ định dùng các loại kem hoặc thuốc nước bôi ngoài da chứa các chất sau:

+ Alpha hoặc beta-hydroxy acids (glycolic acid, lactic acid, salicylic acid) như amlactin và ulactin, dermal therapy... Tuy nhiên những ai da nhạy cảm thì phải cẩn thận test thử trước khi dùng vì những kem này có nồng độ hoạt chất cao, dễ bị nổi mẩn đỏ trên da.

+ Urea ở nồng độ kê toa.

+ Thuốc retinoid như tretinoin hoặc tazarotene.

+ Nồng độ cao propylene glycol.

- Đối với các trường hợp ichthyosis vulgaris nặng, có thể cần phải dùng thêm thuốc uống như sau:

+ Isotretinoin, một loại thuốc mạnh có nhiều tác dụng phụ tiềm tàng, thường được dùng để điều trị mụn trứng cá nặng và gây sẹo.

- Khả năng hồi phục (tiên lượng) đối với trẻ bị ichthyosis vulgaris rất cao, đa số các trường hợp đều cải thiện sau tuổi dậy thì.

- Khi nghi ngờ có bệnh ichthyosis vulgaris mắc phải ở người lớn, thầy thuốc cần nghiên cứu tầm soát các bệnh lý nội khoa tiềm ẩn hoặc truy tìm các loại thuốc men đã gây khởi phát bệnh. Tiên lượng của ichthyosis vulgaris mắc phải ở người lớn tùy thuộc vào việc điều trị bệnh nội khoa nền, hoặc ngưng sử dụng các loại thuốc đã gây khởi phát bệnh.

benh da ca 4

Hướng dẫn cách tự chăm sóc

- Hiện nay tây y chưa tìm ra loại thuốc đặc hiệu để điều trị bệnh da cá. Một số phương pháp có thể giúp giảm bớt tính chất nghiêm trọng của bệnh. Dạng ichthyosis vulgaris di truyền có khuynh hướng tự cải thiện sau tuổi dậy thì, trong khi dạng mắc phải chỉ bớt đi sau khi đã giải quyết xong bệnh lý nội khoa đi kèm.

Tuy nhiên, cả 2 trường hợp đều cải thiện sau khi phục hồi độ ẩm của da. Kem và các loại thuốc mỡ tạo ẩm hiệu quả hơn thuốc nước (lotion). Chúng có tác dụng tốt nhất nếu bôi ngay sau khi vừa tắm xong, lúc da còn ẩm.

- Những người bị bệnh này nói riêng và da khô nói chung về mùa đông nên tắm bồn tắm, nước ấm vừa, cho tinh dầu dừa vào nước tắm và kỳ cọ bình thường, tắm xong bôi kem ngay trước khi lau người. Mọi người không nên tắm nước quá nóng vì sẽ làm giảm lớp mỡ trên da khiến da khô hơn. Cũng không nên tắm bằng nước lạnh, tắm bằng nước ấm là tốt nhất. Ngoài ra, cần lưu ý thời gian tắm nên ngắn hơn ngày hè vì nếu kéo dài thời gian tắm sẽ làm lớp bã nhờn bảo vệ da mất đi khiến da càng khô, nứt nẻ và nhanh lão hóa. Khi tắm cần nhẹ nhàng, không chà xát kỳ cọ mạnh. Có thể tắm bằng nước chanh hòa loãng hoặc pha chút muối khi tắm.

Nếu có điều kiện, mọi người nên sống ở những nơi không có mùa đông và có độ ẩm cao. Hoạt động nhiều khiến cơ thể toát mồ hôi cũng khiến lớp tế bào chết trên da dễ rụng đi và da sẽ mềm mại hơn.

- Uống bổ sung các loại vitamin A, C, D, E. Ăn các loại rau, quả tươi như giá đỗ, cà chua, bắp cải, rau ngót, cam bưởi, đu đủ... để bổ sung nguồn vitamin cần thiết cho da.

- Uống đủ nước: Những ngày trời hanh khô cần uống nhiều nước hơn. Mỗi sáng dậy nên uống 200-300ml nước. Ngày 2-3 lần lấy khăn thấm nước ẩm ủ lên mặt chừng 1-2 phút để da bớt bị khô và căng. Ăn nhiều hoa quả, rau xanh.

- Hạn chế tiếp xúc ánh nắng mặt trời: Khi đi ra đường để hạn chế tiếp xúc với gió hanh gây khô nên mặc quần áo đủ ấm, đeo găng tay thường xuyên. Mùa đông cũng nên dùng loại kem chống nắng có chứa SPF cao để bảo vệ da.

- Sử dụng kem dưỡng ẩm: Việc dùng kem dưỡng ẩm sẽ giúp dưỡng ẩm cho da rất tốt. Ngay khi da còn ẩm, nên thoa ngay kem dưỡng ẩm vào những vùng da dễ bị khô, nứt nẻ để tăng cường độ ẩm và kích thích phục hồi da. Nếu bị viêm đỏ, mẩn ngứa bạn có thể dùng một đợt kem mỡ steroid 5-15 ngày.

- Việc lựa chọn kem dưỡng ẩm và sử dụng chúng cũng cần phải lưu ý. Kem dưỡng ẩm bản chất là loại rất có ích với da khô nhưng nếu dùng không đúng cách hoặc mua phải loại kem giả, chất lượng kém thì tác dụng đôi khi ngược lại. Người dùng có thể bị kích ứng. Bôi quá nhiều, quá dày sẽ gây bít lỗ chân lông, làm bí da dẫn đến hiện tượng da sần sùi.

Để tránh nguy hại cho da, khi chọn kem dưỡng phải chọn sản phẩm của hãng đã có uy tín, không chứa chất bảo quản, chất tạo màu, chất tạo mùi; không dùng hàng trôi nổi, không rõ nguồn gốc; không tự ý dùng thêm những loại thuốc bôi chống khô da để tránh gây dị ứng cho da. Tốt nhất, hãy đến bác sĩ để được tư vấn sử dụng loại kem giữ ẩm tốt phù hợp với từng loại da và loại chuyên biệt dành trị da khô mốc, nứt nẻ.

- Một số phương pháp có thể giúp giảm bớt tính chất nghiêm trọng của bệnh mà rất lành tính các bạn có thể áp dụng, cụ thể như sau:

+ Cách 1: Uống và bôi vitamin E hàng ngày. Cách làm: uống 1 viên vitamin E/ngày. Trước lúc đi ngủ các bạn cắt 1 viên nang vitamin E thoa lên 2 cẳng chân. Sau đó lấy tay thấm vào nước..rồi vỗ vào cẳng chân (nơi vừa mới bôi vitamin E). Da lúc này trở nên đàn hồi, mềm ra và có độ kết dính. Cuối cùng, các bạn lấy kem dưỡng ẩm bôi đè lên là xong. Nếu chăm chỉ làm đều đặn mỗi ngày khoảng 1 tháng, da các bạn sẽ không còn bị tróc vẩy trắng nữa.

+ Cách 2: Dùng nước hoa hồng pha với mật ong theo tỷ lệ 1/1 và thoa lên da mỗi tối trước khi đi ngủ. Cách làm này cũng giúp bạn giảm các triệu chứng khó chịu của da khô, nứt nẻ.